सभापतिको राजीनामा पछि कांग्रेसमा अब के हुन्छ ? (प्रक्रियासहित)

काठमाडौं । फागुन २१ को निर्वाचनपछि प्रमुख प्रतिपक्षी दलको हैसियतमा खुम्चिएको नेपाली कांग्रेसमा दुईटा घटना सँगै आएका छन् । पहिलो पार्टी केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक चैत ६ (भोलि शुक्रबार) का लागि बोलाइएको छ । दोस्रो सभापति गगन थापाले उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मालाई राजीनामा बुझाएका छन् । 

सभापति थापाकै निर्देशनमा भोलिका लागि बैठक बोलाइएको छ । अर्काेतिर उनले राजीनामा उपसभापतिलाई बुझाएपनि उक्त पत्र यो समाचार तयार पार्दासम्म केन्द्रीय कार्यालयमा दर्ता हुन पुगेको छैन । यसको अर्थ राजीनामा पत्र अझै पनि उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माको खल्तीमै छ ।

यस अर्थमा अब कांग्रेसमा के होला ? आम मानिसमा जिज्ञासा छ । कांग्रेस सभापतिले पदबाटै राजीनामा दिईसकेपछि अब उनले भोलि बोलाएको केन्द्रीय कार्यासमितिको बैठकको अध्यक्षता गर्न बैठकमा सहभागी हुने छैनन । उनको अनुपस्थितीमा कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठकको अध्यक्षता अब उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले गर्नेछन् । 

कांग्रेसले सभापति थापाको राजीनामा स्वीकृत गरेमा विश्वप्रकाश शर्माले कार्यबाहक सभापतिको जिम्मेवारी लिनुपर्ने र सभापति चयनका लागि विशेष केन्द्रीय महाधिवेशन बोलाई निर्णय लिनुपर्ने हुन्छ । 

कांग्रेसका एक पदाधिकारीले दिएको जानकारी अनुसार, उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले सभापतिले दिएको राजीनामा पत्रका बारेमा बैठकमा सुरुमा जानकारी गराउनेछन् । 

उक्त जानकारी गराएपछि निर्वाचनमा कांग्रेसले भोगेको पराजयका बारेमा कांग्रेसले तयार पारिरहेको पारम्भिक प्रतिवेदन पेश हुनेछ । कांग्रेसले यो भन्दा अगाडी नै पार्टीका तल्ला कमिटिलाई निर्वाचन समीक्षा रिपोर्ट केन्द्रीय कार्यालयमा बुझाउन निर्देशन गरेको थियो । सोही आधारमा तल्लो तहबाट आएका प्रतिवेदनलाई समेत आधार बनाएर अहिले केन्द्रीय कार्यालयले बनाएको पारम्भिक रिपोर्ट बैठकमा पेश हुनेछ । 

सभापति थापा बैठकमा नआएपछि कांग्रेसको पूरा बैठकको अध्यक्षता उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले गर्नेछन् । यो बैठक चुनाव समीक्षामा केन्द्रीत गर्न बोलाइएपनि अब सभापति थापाको राजीनामा के गर्ने भन्न्े विषयमा पनि केन्द्रीत हुने भएको छ । 

गत पुस २७ देखि ३० सम्म भृकुटीमण्डपमा भएको कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनले थापाको नेतृत्वका केन्द्रीय कार्यासमिति चयन गरेको थियो । त्यसपछि निर्वाचन आयोगले थापा नेतृत्वको कांग्रेसलाई नै वैधानिकता दिएपछि शेरवहादुर देउवा पक्षधर नेताहरु आधिकारिकता विवादको मुद्दा लिएर सर्वाेच्च् अदालत पुगेका थिए । त्यहाँ अझै पनि उक्त मुद्दा विचाराधिन अवस्थामा छ ।

थापाको नेतृतवमा चुनावमा गएको कांग्रेसले प्रत्यक्षमा १८ र समानुपातिकमा २० गरी ३८ सिटमा चित्त बुझाउने अवस्थामा खुम्चियो । सभापति थापा स्वयम सर्लाही ४ बाट पराजित भए । त्यसको नैतिक जिम्मेवारी लिँदै थापाले राजीनामा दिएका हुन् । 

उनको यो राजीनामा पहिले अब कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा छलफल हुनेछ । उक्त कार्यसमिति बैठकले थापाको राजीनामा स्वीकृत गरेमा मात्र बैठकले थप नयाँ कार्यवाहक सभापति तोकेर अगाडी जानेछ । तर विशेष महाधिवेशनबाट बनेको कार्यसमिति भएको कारण गगनको राजीनामा उक्त बैठकबाट स्वीकृत हुने सम्भाबना न्यून रहेको एक पदाधिकारीले बताए । 

‘बैठकमा सभापतिले दिनुभएको राजीनामाको बारेमा छलफल हुन्छ । तर उहाँ (सभापति)को राजीनामा बैठकले स्वीकृत गर्छ भन्ने मलाई लाग्दैन,’ कांग्रेसका ती पदाधिकारीले भने, ‘निर्वाचन समीक्षा गर्ने, सधार गर्नुपर्ने कुरामा सुधार गरेर जाने हो । अहिले सभापतिको राजीनामा कांग्रेसले खोजेको होइन । उहाँको राजीनामा स्वीकृत हुन्छ भन्ने लाग्दैन ।’

सभापति थापाको राजीनामा स्वीकृत हुने नहुने अब केन्द्रीय समितिको अधिकार क्षेत्रको विषय बनेको छ । उनको राजीनामा स्वीकृत नभएमा कांग्रेसमा फेरि नेतृत्व गगनले नै गर्नेछन् । तर कथंकदाचित सभापति थापाको राजीनामा केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकले स्वीकृत गरेमा भने उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मालाई नै बैठकले कार्यबाहक सभापतिको जिम्मेवारी दिनेछ । 

त्यसपछि शर्माले कार्यवाहक सभापतिको रुपमा कांग्रेसलाई नेतृत्व गरेर हिँड्नुपर्ने हुन्छ । कांग्रेस प्रवक्ता देवराज चालिसेले सभापतिको राजीनामाको विषय केन्द्रीय समितिले टुंग्गो लगाउने बताए ।  ूपार्टी विधान अनुसार सभापतिले राजीनामा गर्नुपर्ने अवस्था आएमा उपसभापतिलाई बुझाउने र त्यसलाई केन्द्रीय कार्यसमितिले स्वीकृतरअस्वीकृत गर्ने भन्ने छ,ू प्रवक्ता चालिसेले भने । 

कांग्रेसको विधानमा सभापतिले दिएको राजीनामा केन्द्रीय कार्यसमितिले स्वीकृत गरेमा उप–सभापतिले कार्यवाहक सभापति भई कार्यभार सम्हाल्ने उल्लेख छ । त्यसपछि कार्यबाहक सभापतिले केन्द्रीय समितिको बैठक राखेर छ महिनाभित्रमा विशेष केन्द्रीय महाधिवेशन बोलाउने निर्णय लिनुपर्नेछ । त्यस्तो विशेष महाधिवेशनबाट सभापतिको निर्वाचन गराउनुपर्ने कांग्रेसको विधानको ब्यवस्था छ ।

यस आधारमा कांग्रेसले सभापति थापाको राजीनामा स्वीकृत गरेमा विश्वप्रकाश शर्माले कार्यबाहक सभापतिको जिम्मेवारी लिनुपर्ने र सभापति चयनका लागि विशेष केन्द्रीय महाधिवेशन बोलाई निर्णय लिनुपर्ने हुन्छ । 

कांग्रेसमा गगनलाई सभापति चुनेको विशेष महाधिवेशनकै बारेमा विवाद छ । नियमित महाधिवेशन गराउनुपर्ने समय गुज्रेको छ । सोही आधारमा गगनको राजीनामा स्वीकृत भएमा ६ महिनाभित्र विशेष महाधिवेशनमा भन्दा पनि कांग्रेस नियमित महाधिवेशनमै जानसक्ने पनि देखिएको छ ।