जेनजी आन्दोलनबारे ओलीको ब्याख्यामा पार्टीभित्रै सशक्त प्रतिवाद

काठमाडौं । एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले गत भदौं २३ र २४ को जेनजी पुस्ताको आन्दोलन र उनीहरुका मागलाई अराजकता र प्रतिगमनको संज्ञा दिएपनि पार्टीभित्रै त्यसको प्रतिवाद शुरु भएको छ ।

बरिष्ठ उपाध्यक्ष इश्वर पोखरेलले ओलीको निश्कर्षलाई चुनौती दिने गरी अध्यक्ष ओलीले जेन जी पुस्ताको आन्दोलनलाई प्रतिगमनको संज्ञा दिएको व्याख्याको लिखित रुपमै शसक्त प्रतिवाद गरेको हो । 

पोखरेल लगायत नेताहरुले यसबारेमा आफनो अवधारणा पत्र सार्वजनिक समेत गरेका छन् । पत्र सार्वजनिक गरेपछि उनीहरूले यसलाई पार्टी केन्द्रीय कार्यालय च्यासलमा दर्ता समेत गरेका छन् । उनीहरुले पार्टीभित्र आन्तरिक लोकतन्त्र सुरक्षित गर्न संरचनागत सुधारको माग राखेका छन् ।

प्रधानमन्त्रीको कुर्शी छोडेर बालुवाटारबाट सेनाको हेलिकप्टरबाट समेत भाग्नुपर्ने अवस्थामा आएको बारेमा छलफल समेत पार्टीभित्र गराउन चाहादैनन । उनी यसलाई बाह्य शक्तिको चलखेल र अराजकता भएको बताएर उम्कने कोसिसमा छन् । तर पोखरेल पक्षले भने यसबारेमा समीक्षा गरेर बाह्य पक्ष नै भएपनि त्यसको समेत समीक्षा पार्टीमा हुनुपर्ने अडानमा छ ।

ओली स्वयमलाई उक्त अवधारणा पत्र बुझाएर पार्टीको एघारौं महाधिवेशनमा यस बारेमा समीक्षा गर्न आग्रह् गर्ने योजना बनाएर केन्द्रीय कार्यालय पुगेपनि ओली भने कार्यालय नै पुगेनन । त्यसपछि बरिष्ठ उपाध्यक्षसहितको संस्थापन इतर समुहका नेताहरुले महासचिव शंकर पोखरेललाई उक्त पत्र बुझाएर पार्टीभित्र छलफलको माग गरेका छन् । 

ओली तेस्रो कार्यकालका लागि फेरि अध्यक्षमा तेहेरिने तयारीमा छन् । एउटै क्लास दोहोरिएर नपढ्ने बताएका ओली त्यसपछि भने दोहोरिएका मात्र छैनन, तेहेरिने तयारीमा समेत लागेपछि र प्रधानमन्त्रीको कुर्शी छोडेर बालुवाटारबाट सेनाको हेलिकप्टरबाट समेत भाग्नुपर्ने अवस्थामा आएको बारेमा छलफल समेत पार्टीभित्र गराउन चाहादैनन । उनी यसलाई बाह्य शक्तिको चलखेल र अराजकता भएको बताएर उम्कने कोसिसमा छन् । तर पोखरेल पक्षले भने यसबारेमा समीक्षा गरेर बाह्य पक्ष नै भएपनि त्यसको समेत समीक्षा पार्टीमा हुनुपर्ने अडानमा छ ।

पोखरेलले तयार पारेको उक्त समुहको अवधारणा–पत्रको निष्कर्ष सिधा छ, कानुनी तथा संवैधानिक दृष्टिले हेरिँदा, गत भदौं २३ र २४ को जेन जी पुस्ताको आन्दोलनलाई प्रतिगमन भन्न सकिँदैन । बरु यो राज्यले सेवा–डेलिभरीमा असफल भएको, अव्यवस्था र कानूनविहीनताप्रति लगातारको असन्तोष, क्रोधको अभिब्यक्ति थियो । पोखरेल पक्षको व्याख्या ओली र ओली निकट नेताहरुको

व्याख्याभन्दा पूर्णतः भिन्न छ । २३ भदौंमा उत्रिएको जेन जी आन्दोलनले २४ भदौमै ओली नेतृत्वको एमाले–कांग्रेस सरकारलाई पदच्युत गरिदिएको थियो । ओली पक्षले भने जेन जी आन्दोलनलाई प्रतिगमनको संज्ञा दिँदै आएको छ र प्रमाण नदिई “बाह्य हस्तक्षेप” को दाबी पनि गर्दै आएको छ ।

पोखरेलको अवधारणा–पत्रले २४ भदौंको प्रदर्शनहरू हिंसात्मक र विनाशकारी भएको स्वीकार गरेको छ । ‘त्यो अव्यवस्थित व्यवहारले हाम्रो सामूहिक मनोविज्ञान र इतिहासमै गहिरो घाउ छाडेको छ,” पत्रमा उल्लेख छ, ‘यो आन्दोलन र त्यसपछिका विनाशकारी घटनापछि दुई प्रकारका चरमवादी धारणा सतहमा आएका छन् ।’

पत्रले पार्टी स्थापनापक्ष (ओली पक्ष) को कथनलाई पनि चरमपन्थी धारणा नै करार गरेको छ । पत्रमा भनिएको छ—‘हाम्रो सबै काम ठिकै थियो, आर्थिक सूचकहरू उकासिँदै थिए, भौतिक निर्माण तीव्र गतिमा भइरहेको थियो भन्ने दाबी यथार्थपरक होइन । आजका सबै उपलब्धिहरू हाम्रो मात्र कामको परिणाम हुन् भन्ने दाबी भ्रामक र सरलीकृत हो ।’ पत्रमा थप भनिएको छ, ‘हालको अवस्थाको आलोचनात्मक मूल्यांकन र ऐतिहासिक यथार्थको बोध नगरी भविष्यको सही बाटो कोर्न सकिँदैन ।’

‘हाम्रो सबै काम ठिकै थियो’ भन्नु स्थायित्व होइन, पतनको सुरुवात हो । गत भदौं २३र २४ को घटनालाई तथ्य र वस्तुगत रूपमा मूल्यांकन गर्नुपर्छ र दोषीहरूविरुद्ध कानुनी कारबाही हुनुपर्छ,’ पोखरेलको अवधारणा–पत्रले भनेको छ । 

एमाले उपाध्यक्ष सुरेन्द्र पाण्डेले पनि ओलीको नेतृत्वले पार्टीभित्र व्यक्तिवाद बढाएको आरोप लगाए । उनले भने, ‘ओलीको नेतृत्वमा एमाले “व्यक्ति–केन्द्रित संगठन” बन्ने खतरा बढेको छ, जहाँ निर्णय केही व्यक्तिहरूमा मात्रै सीमित हुन्छन् ।’

उनका अनुसार आन्तरिक लोकतन्त्र जोगाउन गम्भीर सुधार अत्यावश्यक छ । ‘यो लोकतान्त्रिक पार्टी व्यक्तिवादी बन्दै गएको छ,’ पाण्डेले भने, ‘यसले जनआधार संकुचित गर्दैछ ।’ ओली प्रवृत्तिले नयाँ पुस्तालाई पार्टीप्रति आकर्षित हुन नदिएको आरोप पनि संस्थापन इतर पक्षको छ ।