Safal Khabar - ‘कुटपिटले मात्र होइन, कठोर वचनले पनि बालबालिकालाई आक्रामक बनाउँछ’
शुक्रबार, ०१ कार्तिक २०७६ (Friday, 18 October, 2019)
‘कुटपिटले मात्र होइन, कठोर वचनले पनि बालबालिकालाई आक्रामक बनाउँछ’
सोमबार, २७ साउन २०७६, ११ : १०
‘कुटपिटले मात्र होइन, कठोर वचनले पनि बालबालिकालाई आक्रामक बनाउँछ’

चितवन । शिक्षाविद् रमाकान्त सापकोटाले बालबालिकाको क्षेत्रमा काम गरेको लामो अनुभव सँगाल्नुभएको छ । शिक्षा मन्त्रालयका पूर्व सल्लाहकारसमेत रहेका सापकोटा मनोविज्ञानका प्राध्यापकसमेत हुनुहन्छ ।

हाल भरतपुर महानगरपालिकामा शिक्षा विज्ञको रुपमा कार्यरत रहनुभएका सापकोटा शिक्षासँग सम्बन्धित थुप्रै आयोग तथा नीति निर्माण तहमा रहेर काम गरिसक्नुभएको छ । 

पछिल्लो समय  समाजमा बालबालिकामाथि हुने गरेको शारीरिक तथा मानसिक हिंसालाई नजिकबाट हेर्दै आउनुभएको सापकोटासँग सफल खबरले गरेको कुराकानीमा आधारित रहेर बनाएको फिचर सामग्री उहाँकै शव्दमा :

कठोर वचन हानिकारक 
बालबालिकाले सानो गल्ती गर्दैमा हामी कठोर वचन बोल्छौँ । गाली गर्छौं । कठोर वचन र गालीहरु बालबालिकाको लागि हानिकारक हुन्छ । हामी मीठो लवजले कम मात्र बोल्छौँ । हामीमा के भ्रम छ भने हामी ठूलो मान्छेले भनेको बालबालिकाले मान्नैपर्छ, गर्नैपर्छ । पढ् भनेपछि पढ्नैपर्छ । नचल भनेपछि चल्न हुँदैन, नबोल भनेपछि बोल्नहुँदैन । यो गलत मान्यता हो । बालबालिकालाई घरभित्रै पिँजडाका सुगाजस्तो बनाउनु हुँदैन ।

मूलतः अभिभावकले उनीहरुको भावना बुझ्न जरुरी छ । जब उनीहरुसँग नजिक हुन सकिन्छ । तब उनीहरुको भावना बुझ्न सकिन्छ । रुची, समय वातावरणअनुसार हामी बालबालिकासँग मीठो लवजले बोल्नुपर्छ । कुटपिटले मात्र होइन, कठोर वचनले समेत बालबालिकालाई आक्रमक र विद्रोही बनाउँछ । बच्चा अवोध हुन्छन् । उनीहरु जानेर गल्ती गर्दैनन् । नजानेरै कतिपय कमजोरी गर्छन् । त्यस्ता कमजोरी सच्याउनका लागि उनलाई कुट्नैपर्छ, कठोर वचन बोल्नैपर्छ, गाली गर्नैपर्छ, तह लगाउनैपर्छ भन्ने संस्कारबाट हामी मुक्त हुन अब धेरै ढिला भइसकेको छ ।

प्रेमको भाषा बोलौँ 
हामीसँग बच्चलाई थर्काउनै पर्छ भन्ने मान्यता छ । उनीहरुसँग तिमी र तपाइँ भनेर कमैले कुरा गर्छन् । कुटेर, थर्काएर बच्चाको बानी सुधार हुँदैन, उनको बानी सुधार गर्न मायालु वातावरण चाहिन्छ । भनिन्छ नि, बच्चाले प्रेमको भाषा बुझ्छन् । उनीहरुलाई प्रेमपूर्वक नै सम्झनुपर्छ । प्रेमपूर्वक नै बुझाउनुपर्छ । प्रेममा उनीहरु पग्लिन्छन् । जबकी कुटपिट, थर्काइले उनीहरुलाई थप कठोर बनाउँछ । कठोरताले आक्रमक बनाउँछ । आक्रमकले क्रुर बनाउँछ । क्रुरताले अपराधी बनाउँछ ।

इमान्दार, नैतिकवान, चरित्रवान, संस्कारी बनाउनका लागि त उनीहरुलाई प्रेममय वातावरण नै दिनुपर्छ । प्रेममय वातावरणमा नै उनीहरुले जीवनका अनेक आयमलाई बुझ्न र ग्रहण गर्न सक्छन् । बाल मनोविज्ञानको यही पाटोलाई बुझेर अहिले बालबालिकामाथि कुटपिट गर्न निषेध छ ।

विदेशमा सामान्य कुटपिट गर्ने अभिभावकलाई प्रहरीले समात्छ । बालबच्चालाई कुटेर तह लगाउनुपर्छ भन्ने मानसिकता समाजबाट हट्नुपर्छ, विस्तारै कम हुँदै पनि गएको छ । नजानेरै गर्ने कतिपय गल्तीमा बच्चाले अभिभावक वा शिक्षकबाट अपराधी झै कुटाइ खानुपर्ने अवस्थालाई समाजबाट उखेल्नुपर्छ ।  

विद्यालय नहोस् यातनागृह 
बालबालिकाले चकचक गरेमा उनलाई सम्झाउनुको साटो कतिपय विद्यालयहरुमा कुटेर, थर्काएर तर्साउने काम गरिन्छ । बालबालिकालाई अनुशासनको नाममा कान समातेर उठ्बस् गराइन्छ । हल्ला गरेमा, साथीसँग चलेमा, गृहकार्य नगरेमा चौर घुमाइन्छ । यस्ता किसिमका सजाय यातना नै हो । बालबालिकामाथि हुने यस्ता यातनाले उनीहरुलाई असल बाटोमा होइन, झन् आक्रमक बनाउँदै गलत बाटोमा हिँडाउन प्रेरित गर्छ । 

जब बालबालिकाले कुनैपनि प्रश्नको ठिक ढंगले हल गर्न सक्दैनन् तब उनीहरुलाई यातना दिइन्छ । सोधेका प्रश्नहरुको सही उत्तर नदिएमा यातना दिने चलन छ, यो गलत हो । बालबालिका नजानेर सिक्नको लागि विद्यालय गएका हुन् । हामी सिकेन भनेर शारीरिक तथा भावनात्मक यातना दिइरहेका छौँ, भने गलत को हुन्छ ? 

उदाहरण, एउटा शिक्षकले एक विद्यार्थीलाई विद्यालय आउन ढिलो भयो भनेर दिनहुँ शारीरिक यातना दिने रहेछ । किन ढिलो भयो भनेर शिक्षकले विद्यार्थीलाई कहिल्यै सोधेन र विद्यार्थीले पनि ढिलो भएको कारण बताउन सकेन । शिक्षक देख्नसाथ ऊ डराउँथ्यो, पछि त्यो कुनै दिन शिक्षक बजार पुग्दा थाहा पायो कि, त्यो विद्यार्थीले बिहान पत्रिका बेचेर विद्यालय आउँदा समयमै हाजिर हुन सक्दोरहेनछ र दिनहुँ शिक्षकको कुटाइ खाँदोरहेछ । 

शिक्षकहरु विद्यार्थीहरुको समस्या नजिक पुग्न आवश्यक छ, अनावश्यक रुपमा गहिराइमा नपुगी विद्यार्थीमाथि हुने शारीरिक कुटपिट नै यातना नै हो । बालबालिकामाथि दिने यातना छौडौँ, प्रोत्साहन गरौँ, प्रेरणा जगाऔँ । यसैबाट विद्यार्थी उच्च स्थानमा पुग्न सक्छन् । 
 

प्रतिक्रिया दिनुहोस