Safal Khabar - सरकार एकपछि अर्को विवादमा फँस्दै, अर्थतन्त्र ओरालो झर्दै, चुलियो व्यापार घाटा
शुक्रबार, २९ कार्तिक २०७६ (Friday, 15 November, 2019)
सरकार एकपछि अर्को विवादमा फँस्दै, अर्थतन्त्र ओरालो झर्दै, चुलियो व्यापार घाटा
मङ्गलबार, २४ असार २०७६, १७ : २५
सरकार एकपछि अर्को विवादमा फँस्दै, अर्थतन्त्र ओरालो झर्दै, चुलियो व्यापार घाटा

काठमाडौं । सार्वजनिक मञ्च पाउने बित्तिकै हावादारी भाषण गर्न माहिर प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई चौपट पारेको तथ्यांक सार्वजनिक भएका छन् । सरकारले जताततै प्रगति गरिरहेको, काठमाडौंका नागरिकले मास्क लगाउन छाडेको जस्ता प्रधानमन्त्री ओलीका भनाइ उडन्ते र हावादारी प्रमाणित भएका छन् ।
तित्राको मुखै बैरी भने जस्तै ओलीले जति बोल्दै जान्छन् उत्ति नै विषय बिगँदै गएको छ । सिंहदरबारले गर्नुपर्ने काम हुन सकेको छैन । सरकार एकपछि अर्को गर्दै विवादमा फँस्दै गएको छ । गाँउगाँउमा पुगेका भनिएका सिंहदरबारले जनतालाई कुनै राहत दिन सकेको छैन । प्रदेश सरकार बेकामे भएका छन् । स्थानीय निकायका जनप्रतिनिधि डोजर जोडन र भ्रष्टाचार गर्न लागेका छन् ।
प्रधानमन्त्री ओलीको गफमा देशभर विकास भएको, एक हजार किलोमिटर बाटो कालोपत्रे भएको, विप्रेषण बढेको पनि भन्न छुटाएका छैनन् । आर्थिक वृद्धि दर बढेको र चालु आवमा ७ दशमलव १ प्रतिशत आर्थिक वृद्धि हुने गफ पनि राम्रै लगाएका छन् । तर नेपालमा आउन लागेको वैदेशिक लगानीको मात्रा ६५ प्रतिशतले घटेको छ । आन्तरिक लगानी समेत घटेको छ । 
वैदेशिक व्यापार घाटा चुलिँदै जाँदा मुलुकको बजेटको आकार नजिक पुगेको छ । पछिल्लो ११ महिनाको व्यापार घाटा करिब १३ खर्बबाट माथि पुगेको छ । चालु आर्थिक वर्षको बजेट झन्डै १३ खर्ब हाराहारी छ । मुलुकको कूल बजेट बराबरकै व्यापार घाटा भएको छ । ओली सरकारले अर्थतन्त्रमा प्रगति भएको बताए पनि तथ्यांकले त्यसो भन्दैन ।  
भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्ष ११ महिनाको वैदेशिक व्यापार घाटा १२ खर्ब ९४ अर्ब ९६ करोड पुगेको छ । चालु आवको बजेट पनि १३ अर्ब १५ अर्ब बराबरको रहेको छ । मुलुकको व्यापार घाटाको वृद्धि दर हेर्दा चालु आर्थिक वर्षको १२ महिनाको तथ्याङ्क आएपछि बजेटको आकार नाघ्ने सहजै देखिन्छ ।  
पछिल्लो ११ महिनाको व्यापार घाटा गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १७.४० प्रतिशतले बढी रहेको भन्सार विभागको भनाइ छ ।  गत वर्ष ११ महिनामा मुलुकको व्यापार घाटा १० खर्ब ३२ अर्ब ३२ करोड पुगेको थियो । हरेक वर्ष व्यापार घाटा बढेपनि बजेट बराबर नै व्यापार घाटा हुन लागेको यो पहिलो पटक हो । व्यापार घाटा बढेर अर्थतन्त्र नै चौपट अवस्थामा पुग्न लागेको बेला समेत ओली सरकार र उनका अर्थमन्त्री समेत सो विषय समेत थाहा नपाएको जस्तै गरेर बसेका छन् । त्यसो  त सोमबार बसेको नेकपा संसदीय दलको बैठकमा समेत अर्थमन्त्रीको कार्यशैली प्रति चर्को आपत्ति जनाएका थिए । 
भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात व्यवस्था मन्त्री रघुवीर महासेठ र नेकपा नेता भीम रावलको बीचमा तँ तँ र म म नै भएको थियो । भीम रावलले महासेठले आफ्नो जिल्लामा बढी बजेट लगेर अन्य जिल्लालाई उपेक्षा गरेको, योजना स्वीकृति गर्दा समेत रकम माग गरेको भन्दै आपत्ति जनाएका थिए । पैसा नलिइकन आफ्नै पार्टीका सांसदले पेश गरेको योजना स्स्वीकृति दिँदा समेत मन्त्री महासेठले पैसा मागेको भन्दै संसदीय दलको बैठकमा नै हंगामा भएको थियो ।  

आर्थिक नीति असफल
पछिल्लो तथ्यांकअनुसार ११ महिनामा मुलुकले १३ खर्ब ८७ अर्ब ६३ करोडभन्दा धेरैको वैदेशिक व्यापार गरेको भएपनि घाटाको मात्रा बढी देखिनुले ओली सरकारको कार्यशैली र आर्थिक नीति असफल भएको सहजै अनुमान गर्न सकिन्छ । जुन गत वर्षको तुलनामा १७.५० प्रतिशतले बढी भएको तथ्यले स्पष्ट पारेको छ । कूल वैदेशिक व्यापारमध्ये आयात १२ खर्ब ९९ अर्ब ८० करोड रहेको छ । यो पनि गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १७.४५ प्रतिशतले बढी भएको भन्सार विभागले बताउँछ । 
अर्थमन्त्री डा युवराज खतिवडाले सरकारलाई असहयोग गर्ने खालका र धेरै नकारात्मक तथ्यांक सार्वजनिक नगर्न नेपाल राष्ट्र बैंक र भन्सार विभागलाई निर्देशन नै दिएका छन् । उनले सरकारलाई अप्ठ्यारो पर्ने कुनै पनि तथ्यांक सार्वजनिक भए सम्बन्धित निकायका प्रमुख र सम्बन्धित विभागका प्रमुखलाई समेत कारवाहीको दायरामा ल्याउने चेतावनी दिएका छन् । सोही चेतावनीका असर स्वरुप केन्द्रीय बैंकले सरकारलाई अप्ठ्यारो पर्ने खालको कुनै पनि तथ्यांक सार्वजनिक गर्ने गरेको छैन । 
अर्थमन्त्री डा खतिवडाका ज्वाई रामशरण खरेललाई देखाएरमात्रै तथ्यांक सार्वजनिक हुने गरेको छ । खरेल केन्द्रीय बैंकका जुनियर कर्मचारी हुन् । जुनियर कर्मचारीले गभर्नर लगायत वरिष्ठ कर्मचारीलाई जे जे मनमा आयो त्यही त्यही निर्देशन दिने गरेको भन्दै असन्तुष्टि चुलिएको छ । राष्ट्र बैंकका उच्च अधिकारी अर्थमन्त्रीसँगै उनका ज्वाईको समेत ज्यादती बढेकोमा आक्रोशित छन् । उनीहरुले आक्रोश स्वरुप कहिलेकाहीँ अर्थमन्त्रीले गोग्य भनेर जारी गरेका निर्देशन सार्वजनिक गरिदिएर अर्थमन्त्रीलाई नै सबक समेत सिकाइदिएको उदाहरण पनि बग्रेल्ती रहेको छ । 

निर्यातको अवस्था निकै कमजोर
भन्सार विभागका अनुसार निर्यातको अवस्था भने निकै कमजोर छ । ११ महिनामा मुलुकले ८७ अर्ब ८३ करोडको सामान निर्यात गरेको छ । निर्यात वृद्धि १८.१८ प्रतिशत रहेको छ । गत आवको वर्ष ११ महिनामा निर्यात ७४ अर्ब ३२ करोड रहेको थियो । गत वर्षभन्दा चालु वर्षमा खासै प्रगति नभएको समेत सोही तथ्यांकले देखाएको छ ।  
कूल व्यापारमा आयातको प्रतिशत ९३.७ प्रतिशत छ भने निर्यात ६.३ प्रतिशतमा सीमित छ । त्यस्तै चालु आवको ११ महिनामा आयात–निर्यात अनुपात १४.८ छ जुन गत वर्ष सोही अवधिको दाँजोमा शून्य दशमलब १ ले कमी आएको छ ।  मुलुकको सबैभन्दा धेरै व्यापार घाटा भारतसँग रहेको देखिन्छ । 
गएको ११ महिनामा भारतसँग मात्रै ७ खर्ब ५० अर्ब ८६ करोडको व्यापार घाटा सहनु परेको विभागको तथ्यांकमा समेटिएको छ । भारतबाट ८ खर्ब ४१ अर्ब ६७ करोडको आयात गर्दा ५६ अर्ब ५९ करोडको मात्रै निर्यात भएका कारण ओली सरकारको आत्मनिर्भरताको नारा पनि केवल कोरा नारामा परिणत भएको छ । 
नेपालले व्यापार घाटा धेरै हुने अर्को मुलुक चीन रहेको छ । चालु आवको  ११ महिनामा चीनसँगको व्यापार घाटा १ खर्ब ८४ अर्ब ६३ करोड रहेको छ । नेपालले चीनमा १ अर्ब ९६ करोडको निर्यात गर्दा १ खर्ब ८६ अर्ब ६० करोडबराबरको सामान आयात गरेको छ । 
ओली सरकार राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको विस्तार गर्न असफल देखिएको छ । अर्थतन्त्र नै चौपटमा पर्ने अवस्था आएकाले तत्काल ओली र उनको अर्थमन्त्रीको विकल्प खोज्नुपर्ने बेला आएको जानकारहरुको भनाइ छ । 

प्रतिक्रिया दिनुहोस