Safal Khabar - कथित छुतहरुले भन्ने गरेको अछुतको संघर्ष हो ‘मैदारो’
आइतबार, ०८ बैशाख २०७६ (Sunday, 21 April, 2019)
कथित छुतहरुले भन्ने गरेको अछुतको संघर्ष हो ‘मैदारो’
सफल खबर संवाददाता
मङ्गलबार, २६ चैत २०७५, ११ : ५८
कथित छुतहरुले भन्ने गरेको अछुतको संघर्ष हो ‘मैदारो’

कवितामा लामो समय रहेको साहित्यकार भूपिन निबन्ध विधामा फड्को मार्दैै यतिबेला उपन्यासको यात्रामा दौडिरहनुभएको छ । उहाँ छिटै उपन्यासको गन्तव्यमा पुग्दै हुनुहुन्छ, अर्थात् अब केही दिनमै उहाँले ‘मैदारो’ उपन्यास (कृतिमा पाँचौं र उपन्यासमा पहिलो) सार्वजनिक गर्दैहुनुहुन्छ । 
यसअघि कविता र निबन्धमा पौडिनुभएका भूपिन अब उपन्यासको बाटोमा लाग्नुभएको छ । उनले यसअघि क्षतिग्रस्त पृथ्वी र मूल सडक (कविताकृति–२०५३), हजार वर्षको निद्रा (कविताकृति–२०६६), चौबीस रिल (निबन्धकृति–२०६९) र सुप्लाको हवाइजहाज (कविताकृति–२०७२) सार्वजनिक गरिसक्नुभएको छ । उहाँका सबै कृतिहरु पाठकमाझ लोकप्रिय नै भएका छन् । अब आउँदै गरेको उहाँको पछिल्लो कृति अर्थात् ‘मैदारो’ उपन्यास कस्तो स्थानमा रहने हो ? यो विषय अहिले गर्भमै छ । 
उहाँको आउँदै गरेको नयाँ उपन्यास ‘मैदारो’ र लेखक अनुभवबारे सफल खबरले गरेको कुराकानी :

– कविता, निबन्ध हुँदै उपन्यासमा आउनुभयो । साहित्यिक विधा परिवर्तन गर्नुका पछाडि केही छ ? 
मेरो कृति प्रकाशनको सुरुवात् कविताबाट भएको हो । दोस्रो कृति पनि मेरो कविता नै भयो । त्यसपछि फेरि बाटो मोडियो, निबन्ध प्रकाशन गर्न पुगें । कस्तो कृति बन्यो त्यसको जानकार मेरा पाठकहरु नै हुनुहुन्छ । 
अब रह्यो विधा परिवर्तनको कुरो, जहाँसम्म एउटा सर्जक छ, जो सिर्जना गर्छ र विधा परिवर्तन पनि गर्छ । यो कुनै नौलो कुरो होइन । मैले यसलाई सामान्य रुपमा लिन्छु । 
कोही सर्जक सिर्जनात्मक क्षेत्रप्रति उदासीन भएर सिर्जना इतरको कुनै क्षेत्रमा पलायन भयो भने, अथवा लेख्न छोड्यो भने वा कुनै अपराधिक क्रियाकलापमा संलग्न भयो भने मात्र त्यहाँ गडबड हुन्छ । नत्र सर्जकले विधा परिवर्तन गर्ने कुरालाई असामान्य रुपमा लिनुहुँदैन । 
अर्को कुरो, समाजमा रहेका हरेक विषयलाई लेखकले एउटै विषयमा लेख्न सक्दैन । मलाई लाग्छ, सर्जकले हरेक विषयलाई एउटै विषयमा लेख्न पनि हुँदैन । मैले पनि मेरो मनमा आएका विषयहरु एउटै विद्यामा रहेर लेख्न सकिनँ र उपन्यास लेखेँ । फेरि अर्को कुरा ‘मैदारो’ मैले अरू विधामा लेख्न सक्दिनथेँ । त्यसकारण मैले उपन्यास नै लेखेको
हो । 

– पहिलो कृतिलाई छोड्ने हो भने तीनतीन वर्षको फरकमा कृतिहरु जन्माइरहनुभएको छ, संयोग हो कि या अरु नै कारण ?
हो, मेरा कृतिहरु तीनतीन वर्षको फरकमा जन्मिरहेका छन् । ‘हजार वर्षको सपना’पछि तीन वर्षमै ‘चौबीस रिल’ जन्मियो । ‘चौबीस रिल’पछि तीन वर्षमै ‘सुप्लाको हवाइजहाज’ जन्म भयो । अहिले त्यसको तीन वर्षमा ‘मैदारो’ जन्मने अवस्थामा पुगेको छ । यसपछि जन्मको विषयमा कुरा गर्दा अलि हतार गरेजस्तो हुन्छ । सबै सन्तान लेखकलाई अत्यन्तै माया लाग्छन् । सबै सन्तान जन्माउन लेखकले उतिक्कै मिहिनेत गरेको हुन्छ । 
जन्मेपछि लेखकका सन्तान पाठकहरूको मनमन्दिरमा हुर्केका हुन्छन् । पाठकले कृतिलाई कति मन पराउँछन् भन्नेकुरा लेखकको वसमा हुँदैन । धेरै कृतिको जन्म दिँदैमा उत्तम हुने पनि होइन । वर्षैपिच्छे लेख्नुपर्छ भन्ने पनि मलाई लाग्दैन । ढिलै होस् तर राम्रै होस् भन्ने कुराले मलाई सताइरहन्छ । मेरो लेखनको शैली या रफ्तार नै यस्तै प्रकारको छ भनेर बुझ्दा पनि हुन्छ । 

– ‘मैदारो’ उपन्यास कस्तो खालको कृति बनेको छ ? सार्वजनिक हुनुअघि पाठकलाई कतिसम्म भन्न सकिन्छ ?

लेखकले जब कृति सार्वजनिक गर्छ, त्यसपछि सम्पूर्ण हात पाठकको नै हुन्छ । जन्माउनसम्म लेखकले ठूलो मिहिनेत गरेको हुन्छ । त्यसपछि कृतिलाई कुन स्थान दिने पाठकको हात हो । 
लेखकले नै कृति यस्तो बनेको छ भन्नु त्यति सान्दर्भिक हुँदैन । यो पाठकलाई नै छोड्नुपर्छ । मैले यतिमात्र भन्न सक्छु, यस कृति जन्माउन ठूलो मिहिनेत छ । मिहिनेतको फल स्वादिलै हुनुपर्छ । 
‘मैदारो’ अनुभूति, संघर्ष, संवेदना र विचारको कथा हो । कथित छुतहरुले भन्ने गरेको एक अछुतको संघर्ष हो, समाजको विभेदको पर्दाफास पनि हो । 

–त्यसो भए विभेदको कथाले भरिपूर्ण छ ‘मैदारो’ ?
सबैकुरा दुईचार कुराको र्वार्तामा भन्न सकिने अवस्था पनि हुँदैन । भन्नुको सार पनि हुँदैन । कृतिलाई न्याय दिन पनि सबै अधिकार पाठकमा छोड्नु पर्छजस्तो मलाई लाग्छ । मैदारो एक प्रयोगात्मक उपन्यास हो, जहाँ दुनियाँकै सबैभन्दा निकृष्टतम विभेदको कथा बुनिएको छ । संघर्ष व्यथाहरु उनिएको छ । उज्यालोको खोजी गरिएको छ । यो उपन्यासमा स्टोरी टेलिङमा मैले विशेष मिहिनेत गरेको छु । यो लेखकले निर्माण गरेको अलग दुनियाँ हो, मूलतः रोमाञ्चक यात्रा नै हो भन्न सकिन्छ । यसको स्वाद उल्लास र उमंगको होइन, दलन र पीडाको हो ।

–मैदारोले पाठकलाई न्याय दिन नसकेर लेखकलाई निराशा जगायो भने ?
निरास हुनका लागि जीवनमा अन्य धेरै कुराहरू छन् । मानिसले नचाहेर पनि निराशलाई अँगाल्न पुग्छन् । म आशालाई जीवीत राख्न आख्यानको यात्रामा निस्केको यात्री हुँ । खासमा ‘मैदारो’ मैले पढ्न चाहेकोजस्तो उपन्यास लेख्ने प्रयास गरेको हुँ । 
लेखकले कृति जन्माइसके पछि त्यसको आशा गरिरहेको हुन्छ । त्यो आशामा म पनि रहेको छु । आफ्नो सन्तानलाई माया नगर्ने आमा को नै हुन्छ र ? सबै आमाहरु सन्तान राम्रो बनोस्, नाम राखोस् भन्ने नै चाहन्छन् तर त्यो सन्तानको मूल्यांकन त अरुकै हातमा हुन्छ ।

– यसपछि कवितातर्फ व्याक हुने कि, निबन्धतर्फ अथवा अन्य कुनै विधातर्फ लाग्ने ?
लेखन भनेको विकास प्रक्रियाको यस्तो सवारी हो, जसको कुनै ब्याक गियर हुँदैन । ममा पनि व्याक गियर छैन । लेखक हरेक विधामा अगाडी मात्रै बढिरहन्छ, बढ्न खोजिरहन्छ । म मैले लेखेका हरेक विधाहरुमा अघि बढ्न चाहन्छु, व्याक हुन चाहन्नँ । 

– मैदारोलाई मनमन्दिरमा सजाउनेहरुलाई कहिलेसम्म कुराइराख्ने ?
अब केवल दुईचार दिनमात्र । यसलाई यसरी बुझौँ ‘मैदारो’ उपन्यास गर्भमै छ अब केही दिनमै जन्म हुन्छ । पाठकहरुले यसलाई छिटै हुर्काउन पाउनुहुन्छ । 

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस